"Zübük" Romanı üzerine

Aziz Nesin’in Zübük adlı romanı, bir toplum eleştirisidir. Bu romanda eleştiri kara mizah şeklinde yapılmıştır. Zübükzade İbraam Efendi, adeta köyün belalısıdır. Köylüleri çeşitli vaatler verir, ama bu vaatleri bir türlü yerine getirmez. Zübükzade tarafından oyuna getirilen saf ve cahil köylüler yine de her defasında ona inanırlar. Kitapta mizah içine gizlenmiş olan asıl konu, köylülerin acınacak durumudur. Kitabın ilk sayfasında görülen toz bulutu ve ortalarına doğru görülen ölü toprağı, adeta onların üzerine serpilmiştir. Bir kişi bütün köylüleri kandırmakta, oyuna getirebilmektedir. Bu Zübük, öyle bir dolandırıcıdır ki köylüleri kendi cebine zorla para koyacak duruma getirmektedir! Böyle dolandırıcılar, halkın tabiriyle “politikacılar”, her devirde ve her memlekette görülebilmektedir. Zübük, bu bağlamda evrensel bir romandır. Bugün hala ilgiyle okunmasının nedeni de budur. Zübük için “Ölse de kurtulsak!” diyen köylüler, onu öldürmeyi de beceremezler çünkü o, bundan da kurtulmanın bir yolunu bulur. Zübük ölse de bir şey fark etmeyecektir, çünkü toplumda bu cahillik, tabiri caizse “Ensesine vur, lokmasını al” durumu bitmedikçe Zübükler de bitmeyecektir. Kitapta köylülere özgü “heyri” gibi seslenişler, çeşitli lakaplar da yer almıştır. Bunlar ve üstü kapalı pek çok siyasi eleştiri, dönemin durumu ve köylülerin yaşamı hakkında bilgi edinmemizi sağlar.