1. Bölüm | Dijital Oyunlarda Kadın Temsilleri: Tomb Raider

Tom Raider, karakteri ilk olarak video oyunları ve sonrasında ise filmleri, kitaplar, çizgi romanları vb. daha birçok yan üründen oluşan serinin genel adıdır. İngiliz maceraperest ve arkeolog Lara Croft’un maceralarını konu almaktadır. Serinin baş tasarımcısı ve yaratıcısı Toby Gard adlı İngiliz bir çizgi roman yazarıdır. Tom Raider serisinin ilk oyunu 1996 yılında Core Desıgn ve Eıdos Interactive etiketiyle piyasaya çıkmıştır. Günümüze kadar toplamda (tüm platformlarda) 25 Tom Raider oyunu, 3 adet filmi, 5 kitabı ve birçok çizgi romanı piyasaya çıkmıştır. Serinin ilk 6 oyunu Core Desıgn, son 6 oyunu ise Crystal Dynamics tarafından yapıldı ve hepsi Eidos Interactive tarafından dağıtıldı. Tom Raider serisi bugüne dek 30 milyondan fazla sattı ve ‘’Tüm zamanların en çok satan video oyun serisi’’ ünvanını aldı fakat daha sonra Call of Duty serisi satış rekorunu kırarak bu unvanı ele geçirdi. Lara Croft karakteri 2006 yılında ‘’En başarılı kadın video oyun karakteri’’ ünvanıyla Guinness rekorlar kitabına girdi. Serinin en çok satan oyunu 2013 yılına kadar 1997 yılında çıkan ve 8 milyondan fazla kopya satan Tom Raider 2 oldu. Daha sonrasında 2013 yılında piyasaya çıkan Tomb Raider: A Survıvor Is Born, Tom Raider serisinin en çok satan oyunu olarak zirvede yer almaktadır.

Tom Raıder Oyunları

Core Desıng tarafından yapılan yapılan oyunlar ; Tom Raider: Atlantean Scion Atlantis Scion’u (Sega Saturn, MS-DOS and PlayStatıon, N-Gage, Pocket PC, Mac (DOS)) Tom Raider 2: Dagger of Xian Xian’ın Hançeri (Playstatıon, Windows, Mac) Tom Raider 3: Adventures of Lara Croft Lara Croft’un Maceraları (Playstatıon, Windows, Mac Tomb Raider: The Last Revelation Son Vahiy (PlayStation, Windows, Dreamcast, Mac) Tomb Raider: Chronicles Anılar (Dreamcast, Windows, PlayStation) Tomb Raider: The Angel of Darkness Karanlığın Meleği (PlayStation 2, Windows, Mac) Crystal Dynamics tarafından yapılan yapılan oyunlar ; Tomb Raider: Anniversary Yıldönümü (Windows, PlayStation 2, PSP, Mac, Wii, Xbox 360) Tomb Raider: Legend Efsane (PlayStation 2, Xbox, Xbox 360, Windows, PSP, GCN,NDS) Tomb Raider: Underworld Yeraltı Dünyası Windows, Xbox 360, PlayStation 2, PlayStation 3, Wii, Nintendo DS) Tomb Raider: A Survivor Is Born Bir Maceracı Doğdu, (Windows, Xbox 360, Playstation 3)  Rise of the Tomb Raider Tomb Raider Yükselişi, (Windows, Xbox 360, Xbox One, Playstation 4) Shadow of the Tomb Raider Tomb Raider'in Gölgesi (Windows, Xbox One, Playstation 4)

Tom Raider Oyunun Gelişim Aşamaları

Oyun dünyasının belkide ilk kadın savaşçısı olan Lara Croft, 1996 yılında Tomb Raider’ın ilk piyasaya sürüldüğü günden beri satış rekorları kırdı. Sinematiklerinden karakter seslendirmelerine kadar aksiyon oyunlarına ve hatta filmlerine ilham kaynağı olan Tomb Raider, çocuklardan ziyade yetişkinlerin ilgisini çeken ilk aksiyon video oyunlarından biri. Bilgisayar dünyasında neredeyse herkesin aşık olduğu Lara karakteri, son oyun piyasaya sürülene kadar tam 22 yıl boyunca birçok değişikliğe uğradı. Serinin en yeni oyunu “Shadow of the Tomb Raider”, 2018 yılında PC, Playstation ve Xbox platformlarında piyasaya sürüldü. Serinin ilk oyunu ; Tom Raider (1996) Lara Croft’un 1996 yılında gösterdiği başarısı, biraz da Sony Playstation ve Sega Saturn konsollarının kendisinden tam bir yıl önce piyasaya sürülmesinden kaynaklanıyor. Oyundaki görseller ve Lara karakteri, o zamanın teknolojisinin çok ilerisinde olan 3 boyutlu çizim sayesinde yaratıldı ve oyun, dünya çapında 2 milyondan fazla satarak büyük bir rekor kırdı. Bütün oyun platformları Lara Croft’un etkisinden nasibini aldı ve oyun, yeniversiyonları merakla beklenen yapımlardan biri oldu.Lara hep bildiğimiz gibiydi; antik yapılarda karşılaştığı düşmanları yenmeyeçalışırken bir yandan da karşısına çıkan tuzaklardan kaçıp bulmacaları çözüyordu. Serinindevam oyunları olan Tomb Raider II, Tomb Raider III: Adventures of Lara Croft,Tomb Raider: The Last Revelation ve Tomb Raider: Chronicles’da karşımıza çıkan hikaye işlenişi ve karakter görünümü hep aynıydı. Bu oyunlarda grafikler iyileştirildi, geri kalan her şey aynı kaldı. Son derece basit ve sıradan bir görünüm sunan bu oyun, Lara Croft’un maceralarını şehir hayatında devam ettirdi. Şehir hayatına geçmesine ve Lara’ya yeni bir görünüm kazandırmasına rağmen oyun, oyun içi hatalar ve eksikliklerden dolayı eleştirmenlerinden kötü not aldı ve aynı zamanda yeni Playstation 2 konsoluna geçildikten sonra büyük uyumluluk problemleri yaşamaya başladı. 2003 yılında oyun çıktıktan tam bir ay sonra serinin ikinci filmi olan Lara Croft Tomb Raider: Yaşamın Kaynağı çıktı ve her ne kadar kötü eleştiriler alsa da büyük bir maddi kazanç sağladı. Angelina Jolie, film hakkında yapılan yorumlardan dolayı serinin üçüncü filminde oynamayacağını belirtti. Geri Dönüş Zamanı; Tomb Raider: Legend Bir önceki oyunun yarattığı hayal kırıklığının ardından oyunun yayıncısı Eidos Interactive, oyunun geliştirici ekibini değiştirmek istedi ve Crystal Dynamics ile anlaştı. Crystal Dynamics, oyuna daha fazla bulmaca ve keşif görevleri getirerek Lara’yı ilk haline geri döndürdü. 2006 yılından 2008 yılına kadar Tomb Raider: Legend", "Tomb Raider: Anniversary” ve "Tomb Raider: Underworld” olmak üzere toplamda 3 yeni oyun  piyasaya süren bu şirket, Lara’nın itibarını geri kazanmasında yardımcı oldu. Lara karakteri, imza niteliğindeki şortunu ve yarım tişörtün giymeye devam etti ancak proporsiyonları günümüz kadınlarına daha çok benzetildi ve karakteristik özellikleri daha ön plana çıkarıldı. Tamamen farklı bir Lara Croft: Tomb Raider (2013) Eidos şirketi 2009 yılında Square Enix tarafından satın alındı ve yeni oyunda bugüne kadar bugüne kadar hiç görmediğimiz Lara Croft’un gençlik yıllarında atıldığı ilk maceralar konu alındı. Daha önceki oyunlara benzer bulmaca ve keşif odaklı maceraların yanı sıra Lara’nın ıssız bir adada hayatta kalma mücadelesine de tanıklık ediyoruz. Tamamen yenilenen bu oyuna yeni ve uzun sinematikler eklenmesinin yanı sıra, Lara’nın mahsur kaldığı adada keşfedeceği yerler bugüne kadar karşılaştığımız sıkıcı mezarlıklardan daha büyük ve göz açıcıydı. Lara, bu oyunda daha fazla dövüşe yoğunlaşmış durumda ve düşmanlarını gizli mod dahil olmak üzere birçok farklı şekilde yenebiliyor. Oyunun başarısını takiben Rise of Tomb Raider adında devam yapımı da geldi. Hikayeyi kaldığı yerden sürdüren Rise of  Tomb Raider, yeni serinin devam etmesini sağladı, ancak ne ilk oyunu kadar ne de 3. oyun kadar çık sevilmedi. Shadow of the Tomb Raider (2018) 2018 yılında çıkan bu oyun, Eidos tarafından tamamen yeniden yapılan Lara Croft üçlemesinin son oyunu. Güney Amerika ormanlarında hayatta kalmaya çalışan Lara, 2013 yılında karşımıza çıkan genç ve kendine güvensiz Lara’nın nasıl güçlü bir savaşçıya dönüştüğünü gösteriyor. Oyunda alışkın olduğumuz bulmaca ve keşif odaklı görevlerinin yanı sıra, açık dünyada bulunan insanlardan alabileceğiniz yan görevler oyuna bambaşka bir hava katıyor.

Tom Raıder Oyunun Karakterleri

Tom Raıder pc oyununun birçok karakterleri vardır. En önemli baş karakteri ise Lara Croft olarak bilinmektedir. Lara Croft karakterinin dışarda Lord Richard Croft, Mathias Vogel, Mr. Yaffe, Jogger, Lara’s Flatmate, Max, Police Officer, Rose, Pamela gibi karakterleri de vardır.

Tom Raıder Oyunun Mekanları

Tom Raıder serisinin uzun olmasından dolayı mekânsal olarak birçok çeşitlilik söz konusudur. Açık dünya oyunu olduğundan dolayı mekânsal anlayış geniş tutulmuştur. Birçok kıtada geçen oyun birçok ülkeye de uğramıştır. Bunların içinde  Japonya, Mısır, Türkiye gibi mekanlarda vardır.

Tom Raıder Oyunun Kadın Temsilleri

Oyun dünyasında kadın karakterler, genelde oyunu ön plana çıkarmak için seksepalleri kullanılan karakterlerdir. Bunun sebebinin oyun sektörünün erkeklere hitap etmesi olduğunu düşünülmektedir. Son birkaç yılda kadın oyuncuların sayısında bir artış var. Oyun sektöründe de kadınların seksi birer et parçasından ziyade, aslında ne kadar da azılı birer yaratık olduklarına özellikle dikkat çekiliyor. Bu hareketin de başlangıcı, Tomb Raider serisi ile Lara Croft sayesinde oldu. İlk yıllarında Lara Croft her erkeğin hayallerini süsleyen kadın, kadınların da rol modeli olarak akıllarda yer etti. Ancak 2013 senesinde evrenin yenilenmesiyle Lara’nın seksepali daha önceki dizaynına göre ikinci plana alınmış ve duygusal durumu, arkadaşlık ilişkileri, savaşçı özellikleri ve hikayesi daha ön plana çıkarılmıştı. Bunun yanı sıra karakterimizin aynı alışkın olduğumuz erkek savaşçı karakteri gibi olması oyun sektörüne getirilmiş bir yenilik olarak söylenebilir. Alttaki fotoğraf örneğine bakacak olursak ana karakterimiz genel olarak erkeklerin yaptığı bir eylemi gerçekleştirdiği görünmektedir. Bunu at üstünde elindeki silahla (ok-yay) kendi düşmanlarıyla savaşırken görebiliyoruz. Bu da erkeklere özgü şeyleri kadınlarında yapabileceğini kanıtlar niteliktedir. Sonuç olarak burada karakterimiz savaşçı olarak temsil edilmiştir. Yukarıdaki kadın temsilinde dediğimiz gibi Lara Croft karakterinin seksepallikten uzaklaşıp daha çok erkek karakterler gibi savaşan hayatta kalmak için elinden gelen bir karaktere dönüştüğünü demiştik. Fakat İkili sahnenin temsiline baktığımız zaman işlerin biraz daha değiştiğini söyleyebilir. Karakterimiz biraz daha duygusal biraz daha bizler gibi. Bu da bize kadınların hassaslığını hatırlamaktadır. Ne kadar bir erkek savaşçı gibi güçlü olsa da içinde yine de bir kadının duygusallığı bulunmaktadır. Sonuç olarak bu görüntü de karakterimiz duygusal olarak temsillenmiştir.

Lara Croft’un Oyundaki Rolü

Oyunun baş kahramanı Lara yaklaşık 10 yaşlarındayken Nepal'de gerçekleşen uçak kazasında annesini kaybetmiş, kendisi mucize eseri kurtulmuştur. Yaptığı keşiflerle anne ve babasının ölümlerini araştırmak ve onların izinden gitmek istemektedir. Annesi Amelia Croft, babası Richard Croft'tur. Lara'nın eğitmeni, babasının çok yakın bir arkadaşı olan Werner Von Croy'dur. Hatta serinin 4. oyunu olan The Last Revelation'da Lara Mısır'da bir enkazın altında kalır; Werner Von Croy onu ne kadar kurtarmak istese de yapamaz. 5.oyun olan Chronicles'da Lara'nın Werner Von Croy ve diğer arkadaşları ile olan anılarını oynamış ve 6. The Angel of Darkness'de Werner Von Croy öldürülmüştür. Legend'de ise amacımız Nepal'de Lara'nın annesinin ölümünü araştırmak ve annesinin ölümü ile ilgili bilgi edinmektir. Bunun için Lara Ekskalibur adlı Kral Arthur'un efsanevi kılıcını bulmalıdır. Parçaları toplayıp annesinin yaka süsü olarak kullandığı broşu kılıcı tamir etmek için kullanır. Amelia Croft'un Ekskalibur'a dokunmasından sonra annesinin açılan sanal kapıda geleceği görüp Lara'nın "kılıcı çekme" ve arkadaşı Amanda'nın, Lara'nın şu anda düşmanı, "kılıcı çek" demesi üzerine çekince kılıç ve annesi kaybolmuştur. Oyunun sonunda bu yeri yıllar sonra o anda yaşıyoruz ve kılıç çekildiği için sanal kapı yıkılıyor ama Lara annesinin ölmediğini anlıyor. Fakat bir sorun var: Bolivya'da Amanda ve James'in kutuları üzerinde "Natla Şirketi" yazıyor. Anniversary, serinin ilk oyunun 10. yılı anısına yeniden (Remake) yapılmış bir oyunudur. Baş düşmanımız ilk oyundaki orijinal karakterlerden Jacquelina Natla'dır. İlk oyunun konusu gereği Natla Lara'yı efsanevi Scion'u bulması için görevlendirir. Ama Lara ortada neler döndüğünü anladığında olaylar karışır ve Natla ile arasında Scion'un 3 parçasını bulmak için giriştiği amansız bir kovalamaca ve macera başlar. Bu macerada Lara Natla'nın adamları Pierre ve Larson ile uğraşmak zorunda kalır. Oyunun sonunda Natla scionu eline geçirse de Lara Scion'u yok etmeyi başarır ve Natla'yı yenmeyi başarıp onun lavların içine düşmesini sağlar. Fakat Natla ölmeyecektir. Mutasyon geçirmiş bir halde başka bir oyunda karşımıza çıkacaktır. Underworld'da ise Lara annesinin gizemli ölümünü ve babasının ölmeden önce üzerinde çalıştığı son araştırmasını araştırmak üzere maceraya atılır. Anniversary'de ki konunun kaldığı yerden devam ettiğimiz bu oyunda ise bir önceki oyunda ölmeyen ve mutasyon geçiren Natla ile son kez hesaplaşmak için maceraya atılıp, havada kalan tüm soru işaretlerine de cevap buluyoruz. Oyunun sonunda Lara Thor'un Efsanevi Çekicini (Mjollnir) ve kemerini alarak Natla ile yeniden yüzleşir.. Helheim'de Natla yapıyı tekrar düzeltmeye çalışırken Lara çekici Natla'ya atar ve Natla zehrin içine düşer. Ama yine ölmez. Lara evine geri döndüğünde onu bir sürpriz beklemektedir. Natla'nın Lara ile ilk savaşında kullandığı ve Lara'nın birebir kopyası olan Doppelganger gelir ve onu kontrol eder. Natla yediği darbeden yine kurtulmuş bir halde karşımıza çıkar ve tam kendini iyileştirmeye çalıştığı anda Doppelganger'in engellemesiyle yine başarısız olur ve bu sefer gerçekten bu sonu olur. Genel olarak oyun baş karakterimiz etrafında geçer ve oyunda büyük işler karakterimiz etrafında dönmektedir. Bu da kadın biçiminin ana karakter olması açısından önemlidir.

Tom Raider Oyunun Kadın-Erkek Karakter olarak Karşılaştırılması

Tom Raider oyunu kadın egemenliğinde geçen bir oyundur ama böyle olması erkek karakterlerinin olmadığını anlamına gelmemektedir. Oyunda Max, Lord Richard Croft, Lara’s Flatmate gibi karakterler bulunmaktadır. Fakat bu karakterlerin hiçbiri ana karakterimiz olan Lara Croft’un önüne geçmemektir. Oyunun olay örgüsü ana karakterimizin etrafında geçtiği için bu durum anlayışla karşılanabilir. Ana karakterimizin özellikleri yan karakterlere göre daha fazladır. Örneğin daha savaşçı daha dayanıklı daha duygusal gibi.

Sonuç

Tom Raider oyunu bize verdiği kadın temsili profiliyle kadının da aynı erkeklerin olduğu durumlara düşebileceğini onlar gibi olaylarla başa çıkabileceğini ispatlamaktadır. Dediğimiz gibi daha öncelerdeki gibi kadınların güçsüz ve seksi görünmesinin yanlış olduğunu istedikleri zaman içlerinden savaşçı bir yaratığın çıkabileceğini gözler önüne getirmektedir. Kaynak Manifold, ‘’ Oyunlarda Kadın Temsilleri ve Bunu Araştırmanın Bedeli ‘’, erişim: 16 Nisan 2016, manifold.press Wikepedia, ‘’Tom Raider’’, erişim: 27 Mart 2020, en.wikipedia.org