Mümine Çelik

2008 yılında hayatımıza giren Breaking Bad 5 sezon boyunca bizi ekranlara kilitlemeyi başarmıştı. Breaking Bad ile hayatımıza giren <em>Saul Goodman</em> karakterini merkezine alan ve yine Vince Gilligan'ın yönettiği Better Call Saul dizisi geçtiğimiz günlerde final bölümüyle ekranlara veda etti. Bugün Vince Gilligan yapımı iki diziye genel bir bakış atacağız. <strong>Breaking Bad'e Genel Bir Bakış</strong> <img class=" wp-image-44165 aligncenter" src="https://dergio.com/wp-content/uploads/2022/08/Los-protagonistas-de-Breaking-Bad-se-reunen-10-anos-despues-de-su-estreno-300x150.jpg" alt="" width="710" height="355" /> Kanser olduğunu öğrenen bir baba ve öğretmen rolündeki Walter White, kendini başarısız gördüğü sosyal statüsünde hayata veda etmek istemez bununla birlikte ölünce gerisinde bırakacağı iki çocuğu ve karısına para bırakabilmek için de eski öğrencisi Jesse Pinkman ile metamfetamin üretimine ve ticaretine başlar. Böylece 5 sezon sürecek bir yolculuğa çıkıyoruz. Dizinin ikinci sezonunun sonunda ise suçluları ustaca cezalardan koruyan bir avukat rolünde Saul Goodman karakterler arasına katılır. Her sezonda Jesse ve Walter'ın hayatlarının farklı yönlere nasıl evrildiğini ustaca bir anlatımla izleme fırsatı buluyoruz. Karakter gelişimini en başarılı şekilde aktaran dizilerden biri olan Breaking Bad başta ağır akışı ile bizi tam anlamıyla içine çekemese de bölümler ilerledikçe karakterlerin hayattan beklentilerini, hayal kırıklıklarını, öfkelerini kendi derdimiz gibi benimseyebilmiş hissediyoruz. Vince Gilligan, diziye kendine ait bir atmosfer oluşturma imkanı tanıyor ve seçtiği kamera açıları, diyaloglar, görüntüler bir başka dizide göremeyeceğimiz özgünlükte bir kompozisyon oluşturuyor. Dizinin senaryosu ise diziyi bir bütün olarak başarılı kılan en önemli ögelerden biri, özgün ve ince ince işlenmiş detaylarla ilerleyen sezonlarda bizi kendisine hayran bırakmayı başarıyor. <strong>Breaking Bad Finali ve Better Call Saul Dizisine Geçiş</strong> <img class=" wp-image-44167 aligncenter" src="https://cdn.wonder.tr/sites/dergio/media/2022/08/2915-300x200.jpg" alt="" width="701" height="467" /> <em>(Dikkat, yazının bu kısmında sonrası can sıkıcı spoiler içermektedir.)</em> 5 sezon boyunca bizi de kendisinin bir parçası haline getiren dizi finaliyle kalplerimizde burukluk bıraksa da her sezon olduğu gibi büyük bir tatmin edicilikle veda ediyor. Walter'ın damla damla büyüyen karakteri Heisenberg, herkes tarafından kendi halinde ve iyi olarak bilinen bir baba ve öğretmen olan Walter kişiliğine artık o kadar baskın gelmektedir ki Walter yaptıkları için pişmanlık duymayacak ve yaptıklarının sonuçlarını umursamayacak bir noktaya gelmiştir. İşte Walter'ın beş sezon boyu süren karakter gelişimi son noktada çığırından çıkmış bir karaktere ulaşır ve biz seyirciler de bu incelikle gelişen sürecin içinde buluruz kendimizi. Jesse ve Walter her ne kadar sık sık çatışma yaşasa da bir zamanlar birbirine çekilen ve gelişen bir ilişkiye sahipken son sezonda artık yollarının ve tercihlerinin birbirinden ayrıldığını görürüz. Hatta öyle bir noktaya gelir ki ilişkileri artık iki başrol karakterimiz birbirine düşman kesilir. Finalde yolları ayrılan sadece Walter ve Jesse değildir, Saul Goodman da hayatlarında önemli aktörken artık onlardan ayrılmıştır ve üç farklı yolda ilerler üç karakterimiz. Walter, final bölümünde intikam için döner ve biz Skyler ile geçen kısa diyaloglarında kendisinin dönüştüğü karakteri ve baştan sona metamfetamin işine girmesinin sebebinin ailesi değil kendisinin yaşamı damarlarında hissetmesi olduğunu kabul eder. İntikamıyla birlikte aslında kendisini esir alan arzuları ve açgözlülüğü kendi mermisiyle onu da isabet alır. <strong>Breaking Bad Evrenine Veda: Better Call Saul</strong> <img class=" wp-image-44168 aligncenter" src="https://dergio.com/wp-content/uploads/2022/08/breaking_bad_better_call_saul_foto_reproducao_amc-300x169.jpg" alt="" width="705" height="397" /> Jesse ve Walter ile tanışmadan önce abisi Chuck'ın gölgesinde kendi ayakları üstünde durmaya çalışan taze avukat Jimmy McGill'in Saul Goodman'a evrilişini izliyoruz dizide. Yönetmen koltuğunu ise Vince Gilligan ve Peter Gould paylaşıyor. Dizi merkezine aldığı karakterlerin gelişimi kadar hukukun işleyişi ve şirketlerin tutumları hakkında da zihinlerimizde bir taslak kuruyor. Breaking Bad dizisiyle tanıştığımız Mike, Gus Fring, Gale, Tuco gibi birçok karakteri de dizide görüyor ve onların da değişimine tanık oluyoruz. Görece Breaking Bad akışından biraz daha akıcı ve hareketli ilerliyor Better Call Saul. Dizide sadece aşina olduğumuz eski karakterleri görmüyor ayrıca aşina olduğumuz mekanları da görme fırsatı buluyoruz. Mesela Saul'un Walter'a parasını aklamak için satın almasını tavsiye ettiği Nail Spa aslında kendisinin uzun yıllar arka odasını büro olarak karşımıza çıkıyor. Diziye en çok tat veren şeylerden biri de yönetmenlerin böyle detaylara sık sık yer vermesi ve senaryoyla yoğurması oluyor. Abisi Chuck'ın başarılı avukatlık kariyerine hayran olan ve aslında sicili pek de temiz olmayan genç Jimmy gizliden gizliye hukuk fakültesini bitiriyor. Baroya kayıt olmaya hak kazanan Jimmy hayatı boyunca olduğu gibi yine tek bir kişiden takdir görmek istiyor: abisi Chuck. Fakat içten içe Jimmy'nin genç ve uslanmaz karakterinden sıyrılamayacağını düşünen Chuck onu tabiri caizse adam olarak görmüyor hiçbir zaman. Psikolojik bir temele dayanan ve adına elektromanyetik hassasiyet dediği dünyadan izole olduğu süreçte Chuck'ın yanında olan Jimmy bir noktadan sonra abisiyle ilgili gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalıyor. Bir noktadan sonra iki düşman olarak kutuplara çekilen Chuck ve Jimmy mahkeme salonunda yüzleşiyor. Daha sonrasında Jimmy'nin sebep olduğu kayıplar sebebiyle başarılı kariyer ve sosyal hayatı ellerinden kayan Chuck hastalığının pik yapması ve paranoyaya ulaşması ile kendini yakarak intihar ediyor. Chuck'ın intiharından sonra bile Jimmy'nin peşini sorunlar bırakmıyor fakat Jimmy artık Chuck ve zarar verdiği insanlar konusunda suçluluk duymadığı bir noktaya ulaşıyor. Sadece kariyer ve para odağına giren Jimmy bu noktadan sonra abisinin gölgesinden de tamamen sıyrılmak için Saul Goodman kimliğine evriliyor. Nitekim Breaking Bad ile kesişen süreçte de Saul Goodman olarak diziye yön vermişti. Final sezonunda Better Call Saul ikiye ayrılıyor diyebiliriz. İlk 9 bölüm boyunca Saul'un tercihlerini ve hayatının nereye sürüklendiğini görüyor, geri kalan bölümlerde ise daha önce bölüm başlarında kısa kısa karşımıza çıkan siyah beyaz görüntülerle Gene Takovic'i izliyoruz. Gene, Breaking Bad finalinde başka bir karaktere bürünerek ortadan kaybolan Saul Goodman'ın yeni kimliği. Final sezonunda Walter White ve Jesse Pinkman'ın yer aldığı ve ismi Breaking Bad olan bir bölüm de var. Final bölümünde ise Marie, Hank'in acısıyla Jimmy ile yüzleşiyor. Fakat burada söylemek gerekir ki Marie ile olan yüzleşme belki daha uzun tutulabilir böylece duygular seyirciye daha derinden hissettirilebilirdi. Final sezonunda gerilimi ve aksiyonu zirvede tutan Better Call Saul, 7.bölümü ile<em> IMDb puanını 9.9</em> olarak rekora taşıyor. Puanı her zerresine kadar hak eden bölüm ve sezon genelinde dizinin vedasına yaraşır sahneler ve diyaloglar yer alıyor. Özellikle Jimmy'nin Mike,Walter ve Chuck ile olan anılarının flashback yoluyla ekrana sunulması en etkileyici sahneleri ortaya çıkarıyor. Mike ve Walter'a bir zaman makinesine sahip olsalar hangi tarihe dönüp bir şeyleri değiştirmek isteyeceklerini soran Jimmy'nin kendi geçmişinde neyi değiştirmek istediğini ise Chuck ile olan anısında görüyoruz. Dramı dozunda ve içtenlikle hissettiren sahnelerin zirvesinde ise Gene olarak yaşadığı hayatın sonuna gelen ve yakalanan Jimmy'nin mahkeme sahnesi ile finalde Kim ile vedalaşması yer alıyor. Mahkemede Kim Wexler hakkında iddialarda bulunacağını söyleyen Jimmy aslında son kez Kim'e kendisini ve hissettiklerini anlatmak istiyor. Baştan sona tüm gerçekleri salonda ortaya döken Jim artık renklerini kaybetmiş de olsa kendi özüne dönüyor. Nihayetinde 7 yıl ceza alabilecekken 86 yıl ceza almayı tercih ediyor Jimmy McGill. Cezaevinde kendisini ziyarete gelen Kim ile dizinin en başında gördüğümüz şekilde son kez duvara yaslanarak sigara içiyorlar. İki karakterin birbirine geçen hikayesi de böylece hak ettiği sona kavuşuyor. Sürekli bir "oyun" içinde rol aldığını ve kazanmak istediğini ifade eden Jimmy'nin son sahnede basketbol sahasında "oyunun dışında" kalmayı tercih ederek Kim'e aralarındaki özel el hareketleri ile veda etmesi ise diziye ait son detay. Breaking Bad ile başlayan, Better Call Saul ile devam eden ve arada El Camino dizisiyle birleşen yolculuğumuz sona erdi. Vince Gilligan ileride Breaking Bad yan dizileri için çalışacaklarına dair ışık yaksa da uzunca bir süre ara vereceğini de duyurdu. Diziyi izlemediyseniz izlemenizi şiddetle tavsiye ediyor, izlediyseniz fikirlerinizi paylaşmanızı rica ediyoruz. Sağlıklı günlerde kalın.

Her geçen gün sosyal medyanın hayatımızdaki yeri ve önemi büyümekte iken sosyal medyanın işlevleri, faydaları ve zararları da hızla artış gösteriyor. Özellikle Twitter, Instagram gibi platformlar, artık sadece paylaşım yapma ve eğlenme yeri değil ayrıca hayatlarımızda kullandığımız birçok bilginin kaynağı haline geldi. Bu platformlarda etkileşim aldıkça daha hızlı yayılan bilgilerin güvenilirliği ise tartışmaya açık. Nitekim yapılan araştırmalar sonucunda sosyal medyadaki her üç bilgiden birinin yanlış olduğu yönünde. Ayrıca yanlış bilgilerin dolaşımdaki hızı oldukça yüksekken insanlarda doğurduğu şüphe sebebiyle doğru bilgi kaynaklarına duyulan güven de her geçen gün azalıyor. Yanlış bilgilerin yayılması bireysel ve toplumsal yaşamlarımızda olumsuz etkilere yol açıyor. Gelin hep beraber yanlış bilginin yayılma motivasyonunu ve bizim neler yapabileceğimizi inceleyelim. <h2><strong>Yanlış Bilgiler Neden Bu Kadar Hızlı Yayılıyor?</strong></h2> Sosyal medyada yanlış bilginin hızla yayılmasının arkasında, bilgi kaynağının sorumluları ve yaygınlaştırmada büyük payı olan kullanıcılar yer alıyor. Öncelikle yanlış bilgiyi yayan kişi ve oluşumların bunu neden yaptığını inceleyelim. Sosyal medyada yanlış bilgi kaynağını dolaşıma koyulmasındaki sebepler haber kaynağının belli bir amaç güderek bunu kasıtlı yapması ve bilginin yanlışlığından haberdar olmadan yapması olarak ikiye ayrılabilir. Kasıtlı olarak yanlış bilgi yaymak istenmesinin sebepleri belli bir politik amaca hizmet etmek, halkta duygusal etki yaratıp bir hedef oluşturmak, viral olmak için duygusal etkileşimleri kullanmak olarak sayılabilir. Yanlışlığının farkında olunmadan bilgilerin yayılması ise kaynağın yeterince bilinçli araştırmada bulunmaması, kanıtların toplanmaması, kalitesiz habercilik gibi sebeplere dayanıyor. Her ne kadar kasıtlı olarak yanlış bilgi yaymak isteyen kaynaklar olsa da bu yanlış bilgilerin hızla yayılmasının ana sebebi araştırmalar sonucunda dikkatsizlik olarak belirleniyor. Hem bilgiyi oluşturan hem de yayılmasına katkıda bulunanların ezici çoğunluğu bunu dikkatsizliklerinden ötürü yapıyor. Bu da bize bir bilgiyi yaymadan önce doğruluğunu araştırmanın ve teyit etmenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. <img class=" wp-image-33438 aligncenter" src="https://cdn.wonder.tr/sites/dergio/media/2022/07/2560-300x300.webp" alt="" width="473" height="473" /> <h2><strong>Yanlış Bilginin Yol Açabileceği Sorunlar</strong></h2> Sosyal medya kullanıcıları platformlar aracılığıyla edindikleri bilgileri hayat görüşlerini oluştururken, belirleyici bir karar verirken kullanıyorlar. Bu da edinilen yanlış bilgilerin hem bireysel hayata hem de toplumsal yaşama zarar verebilecek potansiyelde olduğu anlamına geliyor. Yanlış bilginin yol açabileceği sorunları daha iyi anlamak adına bazı örneklere bakalım. 2016 ABD başkanlık seçimlerinde sosyal medyada hızla yayılan bilgi dezenformasyonları sebebiyle seçmenler yanlış karar verme eğiliminde olmuş, adaylar çoğu asılsız olan zanlar altında kalmıştı. İşin en kötü yanı ise yayılan yanlış bilgiler sebebiyle sosyal medyada tam bir karmaşa ortamı oluşmuş ve doğru bilgiye ulaşmak oldukça zor hale gelmişti. Yakın zamanda hayatlarımızı bambaşka bir yöne çeken Covid-19 salgını sürecinde yayılan yanlış bilgiler ise verilebilecek en iyi örnekler arasında yer alıyor. Nitekim salgının başında birçok asılsız komplo teorisi üretilmiş, ilerleyen zamanlarda aşı tedavisi gündeme gelince yine yayılan yanlış bilgiler sebebiyle insanlar sağlıkları konusunda hangi bilgiye güveneceklerini belirlemekte zorlanmıştı. Gündemde yer alan politik, toplumsal ve ekonomik birçok konuda yanlış bilgiler yayılmaya ve toplumun duygusal mekanizması manipüle edilmeye devam ediyor. Yaklaşan siyasi seçim döneminde ise kötü niyetli kişiler tarafından doğruluğu kesin bilgilere erişimin zorlaşacağını söylemek de mümkün. <img class=" wp-image-33441 aligncenter" src="https://dergio.com/wp-content/uploads/2022/07/iStock-470453945-300x224.webp" alt="" width="582" height="434" /> &nbsp; <h2>Yanlış Bilgiyi Nasıl Tespit Edebiliriz?</h2> Hepimizin hayatında yadsınamayacak etkilere sahip sosyal medyanın karşımıza çıkardığı bilgileri teyit etme konusunda üzerimiz düşen sorumluluklar var. Başlıca sıralamak gerekirse: Bir bilgiyi paylaşmadan önce doğruluğundan emin olun ve önyargılarınızı, görüşlerinizi arka plana koyarak rasyonel yaklaşmaya çalışın. Bilgi kaynağını araştırın, yayıldığı platformun güvenirliğini inceleyin. Bilgi bir siteden yayıldıysa o sitenin yazarlarını, yöneticilerini ve url doğruluğunu kontrol edin. Bilginin birden fazla güvenilir kaynakta yer alıp almadığını inceleyin. Haberin ironi, mizah gibi amaçlarla yazılıp yazılmadığından emin olun. Görsellerin ve videoların güncelliğini araştırın, birçok yanlış bilginin kaynağı eski medyaların gündemdeki konuyla özdeşleştirilmesidir. <em>Bilgi teyidi için oluşturulan platformlardan faydalanın, bunlardan bazıları:</em> <em>Teyit.org</em> <em>BBC Reality Check</em> <em>PolitiFact</em> <em>Snopes</em>