Mahkumun İkilemi Teorisi

Bir uluslararası ilişkiler teorisi, Oyun Teorisi olan Mahkumun İkilemi stratejisi hakkında ne kadar bilgiye sahibiz? 3 dk


3
3 puan

Mahkumun ikilemi (prisoners dilemma) sıfır toplamlı oyun olarak bir oyun teorisidir. Uluslararası aktörler arasındaki çatışmalara uygulanabilecek son derece gerçekçi bir model ve aynı zamanda bir psikolojik bir stratejidir.  Teoriyi daha iyi anlayabilmek için ilk önce oyun teorisini incelememiz gerekir.

Oyun teorisi kısaca bir oyuncunun elde ettiği kazancın, diğerinin kaybını oluşturduğu mutlak çelişki durumu olduğunu görürüz. 

Şöyle ki; Oyuna göre, hapishanede birlikte suç işledikleri iddiasıyla yargılanan iki mahkumun hüküm giymesi en azından birinin konuşarak suçu işlediklerini itiraf etmesine bağlıdır.

Buna göre ayrı hücrelerde bulunan mahkumların tek tek sorgulamaları esnasında suçu diğerinden bir gün önce itiraf eden kişinin bir miktar para ile ödüllendirileceği, ayrıca serbest bırakılacağı vaadinde bulunulmaktadır. Böylece arkadaşının hüküm giymesi için gerekli suç tutanağının oluşturulması sağlanmış olmaktadır.

Ancak arkadaşı erken ederek konuşursa aynı şey bu mahkum için söz konusu olacak ve arkadaşı ödüllendirip serbest kalırken kendisi hüküm giyecektir. İkisi de aynı gün itiraf ederlerse, mahkumiyet belli oranda düşecek ama her ikisine de uygulanacaktır. Son ihtimal ise eğer her ikisi de konuşmazsa hiç kimse para ödülü alamayacak fakat her ikisi de serbest kalacaktır. Her iki mahkuma da düşünmeleri için 1 gün süre verilmiştir.

Bu süre içinde mahkumlar önlerindeki stratejileri düşünmeye başlamışlardır. Önlerinde iki alternatif mevcuttur. Ya işbirliği yapıp konuşmayacak birlikte serbest kalacaklar, ya da itiraf ederek ömür boyu hapisten kurtulmuş olacak. En mantıklı strateji, aynı gün konuşup cezayı belli oranda düşürerek hüküm giymek olacaktır. Çünkü aralarında hiçbir iletişim olmadığından diğerine güvenmek zorunluluğu mevcuttur. 

Yani en genel anlamıyla, iki ayrı sorgu odasında bulunan tutsağın birbirlerinden habersiz olarak birbirleri adına yaptığı anlaşmalardır.

Oyuncular işbirliğine giderlerse ancak uzun vadede her oyuncu kar elde eder ancak kazancın dağıtılmasında ekonomik ve sosyal çelişki vardır. Bu teknikle davranışların altında yatan motivasyon anlaşılır, stratejik etkileşim açıklanır, kümülatif bilgi birikimi ortaya çıkar, karar verme mekanizması canlandırılır ve formel teorinin başka yaklaşım ve kuramları birleştirme yeteneği açığa çıkar. Bu teknik uluslararası ilişkilere makro anlamda uygulanabilir bir örnektir. Savaş eşiğine gidilen diplomatik krizlerde veya güç ilişkilerinde devletlerin ve diğer aktörlerin arasında planlı veya plansız süregelen bir politikadır. Devletlerin çıkarlarına ve politikalarına göre gerektiğinde işbirliğine veya çatışmaya yöneltir. 

Tutsak ikilemi, 1950’lerde RAND çalışanları, Merill Flood ve Melvin Dresher tarafından geliştirilmiştir. Ardından Albert William Tucker sonuca hapishane cezası mantığını eklemiştir. İlk olarak kullananlar ise, J. Von Nevmann ve O. Mongenstein’dir. 

Tutsak İkileminin altında yatan Makyavelist Gerçeklik Teorisidir, yani; amaç aracı kutsallaştırır. Sorun diğer mahkumun hamlesinin ne olacağıdır. Ancak kuram gerçek hayata uygulandığında sonucu oyuncuların karakteri belirler. Oyun, oyuncu sayısı iki oluncaya kadar devam eder. Hiçbir optimum kazanç yoktur ve oyun rekabet ve test algoritması içerir.

Kuram en çok liberalizmin ilgi alanına girer çünkü oyuncuların uzun vadede çıkarı için işbirliğine girmesi gerekir. Neo-realist bakış açısı oyuna, devletler birbirlerinin güvenliğinde tehdit unsuru oldukları için işbirliği gerçekleşmeyeceği düşüncesiyle yaklaşır. 

Gerçek dünyadaki durumlarda ise dayanışma probleminin prototipi olması dolayısıyla uygulanabilir. 

Teori; politika, sosyoloji, biyoloji, etnoloji ayrıca silahlanma yarışı ve çevre kirliliği gibi canlıların etkin olduğu sosyal bilimlerde uygulanabilir ancak teoriden farklı olarak uygulandığında kişilik yapısı etkili olacağından oyunda farklı opsiyonlar ve farklı sonuçlar elde edilebilinir. Bu durumda mahkum açmazı oyunu, Nash’in denge kavramıyla çelişir. Nash, her oyuncunun kendi en iyi stratejisini izleyeceğini, çünkü öteki oyuncuların da öyle yapacağını var sayar ancak oyun bize bunun her durumda geçerli olmayacağını gösterir. Nash’in bu tür oyunlardaki kısır döngüyü çözmek için önerisi şöyledir: Bütün oyuncuların kendine en yüksek faydayı sağlayacak stratejisi vardır. Fakat “dominant strateji” denen bu strateji oyun tek kişilik olmadığı için uygulanamayacak ve taraflar bir denge durumuna razı olacaklardır. Şu durumda Nash’in denge stratejisi, bir oyuncunun karşı tarafın kullanacağını düşündüğü stratejiye karşı kendisine en çok yarar sağlayacak stratejiyi seçmesi olarak karşımıza çıkar. Nash matematiği kullanarak böyle bir dengenin her durumda mevcut olacağını ispatlamış ve oyun teorisinin birçok alanda kullanılmasının önünü açmıştır. Nitekim bu mükemmel çalışması ona 1990’da Nobel ödülünü kazandırmıştır.


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla paylaşın!

3
3 puan

Sizdeki Reaksiyonu Nedir?

hahaha hahaha
0
hahaha
korkunç korkunç
0
korkunç
tanrım tanrım
1
tanrım
inekçe inekçe
1
inekçe
o ne o ne
0
o ne
şirin şirin
0
şirin
şaşkın şaşkın
0
şaşkın
zafer zafer
0
zafer
zayıf zayıf
0
zayıf
aşık aşık
1
aşık
lanet lanet
0
lanet
eğlenceli eğlenceli
0
eğlenceli
nefret nefret
0
nefret
beğenme beğenme
0
beğenme
beğen beğen
2
beğen
Neutron NK

Efsane

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçin
Hikaye
Yerleştirmeli Metin ve Görsel Biçimi
Caps
Özel Caps'ler yapmak için kendi resminizi yükleyin
Görüntü
Resim, Fotoğraf ya da GIF
Ses
SoundCloud ya da MixCloud Yerleştirmeleri
Video
Youtube, Vimeo ya da Vine Yerleştirmeleri
Gif
Hareketli Resim formatı
Anket
Karak vermek veya görüşleri belirlemek için oy kullanma
Liste
Klasik İnternet Listemeleleri
Geri Sayım
İnternetin heyecanlı geri sayımı
Açık Liste
Herkes kendi öğesini göndersin ve en iyisi için oy verilsin
Sıralı Liste
Listenin en iyi öğesini belirlemek için Artı ya da Eksi oy verilsin
Kişilik testi
Kişiliğe dair bazı şeyleri ortaya çıkaran soru dizisi
Bilgi testi
Bilgi seviyesini kontrol eden doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi