içinde

HavalıHavalı MuhteşemMuhteşem

Önce Kurbağalar Kayboldu, Sonra da İnsanlar Hastalandı! Sıradan Bir Tesadüfe Benzemiyor.

Dünya’mız 2020’de Küresel pandemi başladığından beri, türümüzün sağlığının diğer hayvanlarla yakından iç içe olduğunun her zamankinden daha fazla farkına vardı. Bugün, araştırmacılar çoğunlukla kuşlar ve memelilere odaklanıyor, amfibiler nadiren dikkate alınıyor, lakin bu tehlikeli bir ihmal olabilir. Kurbağalar ve sıtma üzerine yeni yayınlanan bir araştırma, insan sağlığının bu sevimli -biraz yapışkan olsa da- yaratıklardan ne kadar yakından etkilenebileceğini gösteriyor.

1980’lerde, Kosta Rika ve Panama’daki ekolojistler, amfibi sayılarında sessiz ve dramatik bir düşüş fark etmeye başladılar. Dünyanın bu bölgesindeki kurbağalar ve semenderler, öldürücü bir mantar patojeninin avına düşüyorlardı ve bunu o kadar hızlı yapıyorlardı ki, o zamanlar araştırmacılar yerel bir yok olma dalgasından korkuyordu. Bazı bilim insanları şimdi, kısaca Bd olarak adlandırılan bu patojenin, Asya’dan Güney Amerika’ya 90’ı yok olma da dahil olmak üzere en az 501 amfibi türünde önemli düşüşlerden sorumlu olan “bir hastalığa atfedilebilecek en büyük kayıtlı biyolojik çeşitlilik kaybına” neden olduğunu savunuyorlar. Bu açıkça büyük bir iddia, ancak amfibiler artık Dünya’daki en tehdirt altındaki hayvan grupları arasında sayılıyor.

Kurbağalar ve semenderler sivrisinek popülasyonu büyüklüklerini doğrudan etkiler, çünkü sivrisinekler önemli bir besin kaynağıdır; bu durum amfibilerin sayısının, ölümcül insan hastalıklarını yayan vektörleri -bulaşıcı patojenleri iletebilen canlı organizmaları- etkileyebileceği anlamına gelir. Orta Amerika’yı bir vaka çalışması olarak kullanan araştırmacılar, kurbağalar gibi canlıların nihayetinde insan sağlığına nasıl fayda sağlayabileceğini göstermeye çalıştılar. İlk olarak 2020’de sunulan bulgular şimdi hakemler tarafından gözden geçirildi ve Bd kaynaklı amfibi kayıplarının, ilk olarak Kosta Rika’da enfekte sivrisinekler tarafından bulaşan bir hastalık olan sıtma insidansında önemli bir artışa yol açtığını gösteriyorlar. Yazarların bilgisine göre bu durum, doğal bir ortamda insan sağlığını etkileyen amfibi kayıplarının ilk nedensel kanıtıdır. Çalışma, Kosta Rika ve Panama’daki ilçe düzeyinde Bd kaynaklı amfibi azalmasının sıtma insidansı üzerindeki nedensel etkisini tahmin etmek için çoklu bir regresyon modeline dayanıyordu.

Bd’den kaynaklanan önemli amfibi kayıplarından sonraki sekiz yıl içinde, sıtma vakalarında 1000 kişi başına yaklaşık bir ekstra vakaya eşdeğer bir artış oldu. Bu ekstra durum, son zamanlardaki amfibi ölümü olmasaydı, her halükarda ortaya çıkmayacaktı.

Olağan bir sıtma salgınında, insidans oranları genellikle bin kişi başına yaklaşık 1.1-1.5 vakadan zirveye ulaşıyor. Bu durum, Orta Amerika’daki bir amfibi kaybının, hastalanan insan sayısında yüzde 70-90’lık bir artışa neden olabileceği anlamına geliyor.  Dang humması gibi sivrisinek kaynaklı diğer hastalıklarla ilgili gelecekteki çalışmalar, amfibi kaybı ile sivrisinek kaynaklı hastalıklardan kaynaklanan artan tehdit arasındaki bağlantıyı desteklemeye yardımcı olabilir. Araştırmacılar, eyalet düzeyindeki verileri değil, Panama’daki dang humması vakalarıyla ilgili bazı ulusal verileri elde edebildiler, ancak bu daha düşük çözünürlükte, bulgular amfibi düşüşünden sonra dang hummasında bir artış olduğunu gösteriyor. 2002’den 2007’ye kadar, önceki sekiz yıla göre dang vakalarındaki artış yüzde 36 idi.

Siz bunu okurken, B. salamandrivorans , küresel ticaretle tüm dünyayı dolaşıyor ve bu sadece amfibilerin geleceğini değil, kendi türümüzün sağlığını da tehdit ediyor. Mevcut çalışmanın ortaya koyduğu gibi, kurbağa ve insan sağlığı genellikle el ele gider. İstesek de istemesek de bizler birbirimize bağlıyız.

Kaynak: Çevresel Araştırma Mektupları

Editör: Ece Altaylıgil – 25.09.2022

Bu içerik hakkında ne düşünüyorsunuz? Yorum yapabilir, oy kullanabilir ya da tepki seçebilirsiniz. Gönderinizi oluşturun!

Rapor Et

Danışman

Ece Altaylıgil tarafından yazıldı

İngilizce öğretmeni, 3 kitap yazarı ve anne.

Ne düşünüyorsun?

Yorumlar

Bir cevap yazın

    1. Canlı hayatı aslında domino etkisi gibi. Her canlı kuvvetli ya da zayıf bağlarla bir diğerine bağlı ve bu zincir koptugunda diğer türlerin de yaşamları tehlikeye giriyor. Çok zaman bunlar görmezden gelinip genel fayda adına çalışmalara devam edilir. Sizin de vurguladığıniz gibi yaşananlar tesadüfle değil de bağ ile açıklanabilir. Sonraki dönemlerde bu konuya daha fazla ilgi olacağını ve interdisipliner alanların ortaya çıkacağını umuyorum. Yazınız için teşekkürler.

    Dünya Genelde Yuvarlak; Biraz Da Düzdür

    Üniversite’nin İlk Günü Neler Yapmalısınız?